Prawo pracy i HR Nowa definicja mobbingu – co pracodawcy powinni wiedzieć?
Od 2020 roku VON ZANTHIER & DACHOWSKI Kancelaria Prawnicza sp. k. organizuje coroczne konferencje poświęcone przeciwdziałaniu mobbingowi i dyskryminacji w miejscu pracy. W trakcie tych wydarzeń, wspólnie z ekspertami i praktykami, omawiamy najnowsze trendy, wyzwania i najlepsze praktyki w zakresie tworzenia bezpiecznego i przyjaznego środowiska pracy.
Dlatego też z radością przyjęliśmy wiadomość o pracach nad rządowym projektem zmiany przepisów Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 z późn. zm.) (dalej: „Kodeks Pracy”), która zakłada zmianę definicji mobbingu. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt ustawy, który zakłada uproszczenie i doprecyzowanie definicji tego zjawiska. Nowe przepisy mają na celu lepszą ochronę pracowników oraz ułatwienie dochodzenia swoich praw na drodze sądowej.
Kluczowe zmiany w definicji mobbingu
Jedną z najważniejszych zmian ma być uznanie, że podstawową cechą mobbingu jest uporczywe nękanie pracownika. Nowa definicja zakłada uniezależnienie stwierdzenia istnienia mobbingu od intencjonalności działania sprawcy lub wystąpienia określonego skutku. Wykluczone zostaną również zachowania incydentalne i jednorazowe, co ma na celu skoncentrowanie się na rzeczywistych przypadkach długotrwałego nękania.
Dodatkowo, nowe przepisy mają uwzględnić model tzw. „racjonalnej ofiary”, co pozwoli odróżnić rzeczywiste przypadki mobbingu od zdarzeń postrzeganych subiektywnie lub nieadekwatnie. Zdefiniowane zostaną także dolne progi wysokości zadośćuczynienia za stosowanie mobbingu oraz okoliczności wyłączające odpowiedzialność pracodawcy.
Co to oznacza dla pracodawców?
Dla pracodawców nowe przepisy będą oznaczać konieczność dostosowania wewnętrznych procedur antymobbingowych. W szczególności projekt ustawy przewiduje:
- Obowiązek przeciwdziałania mobbingowi : Wprowadzenie zasad przeciwdziałania naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracownika, a także przeciwdziałania dyskryminacji oraz mobbingowi w regulaminie pracy (lub obwieszczeniu w przypadku braku regulaminu).
- Działania prewencyjne i naprawcze: Wdrożenie działań mających na celu wykrywanie mobbingu, szybkie reagowanie na jego przypadki oraz wsparcie ofiar.
- Rozkład ciężaru dowodu: Ułatwienie procedury dochodzenia roszczeń przez pracowników poprzez przyjęcie zasady, że pracownik ma uprawdopodobnić mobbing, a pracodawca musi udowodnić jego brak.
- Minimalna wysokość zadośćuczynienia: Określenie dolnego progu zadośćuczynienia za mobbing na poziomie sześciu miesięcznych wynagrodzeń pracownika.
Projekt przewiduje również zwolnienie pracodawcy z odpowiedzialności cywilnoprawnej w przypadku skutecznego wdrożenia procedur zapobiegania mobbingowi, o ile mobbing nie pochodził od przełożonego pracownika.
Projekt zmian trafił już do fazy konsultacji, a partnerzy społeczni mają teraz 21 dni na przedstawienie swoich uwag do projektu ustawy. Wszystko zapowiada zatem, że zmiany wejdą w życie już w III kwartale 2025 roku.
W kontekście prawa unijnego
Proponowane zmiany są również odpowiedzią na potrzebę implementacji unijnej Dyrektywy Rady 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w zakresie równego traktowania mężczyzn i kobiet w miejscu pracy. Celem jest ujednolicenie definicji molestowania i mobbingu oraz wzmocnienie funkcji kompensacyjnej i odstraszającej przepisów prawa.
Nasze Plany na 2025 Rok
W związku z nadchodzącymi zmianami, w listopadzie 2025 roku podczas naszej corocznej konferencji poświęcimy specjalny panel dyskusyjny nowym przepisom i ich praktycznym implikacjom dla pracodawców. Planowany jest także dedykowany webinar, w przypadku wcześniejszego wejścia przepisów w życie. Podczas tych wydarzeń będziemy szczegółowo omawiać:
- Najlepsze praktyki wdrażania skutecznych polityk antymobbingowych.
- Praktyczne sposoby dostosowania wewnętrznych regulacji pracodawcy do nowych wymogów prawnych.
- Nowe zasady rozkładu ciężaru dowodu oraz ich wpływ na procesy sądowe.
Podsumowanie
Zmiany w definicji mobbingu to krok w stronę lepszej ochrony pracowników i stworzenia zdrowszego środowiska pracy. Jednocześnie, nowe przepisy jasno określają obowiązki pracodawców, co pozwoli uniknąć niepotrzebnych sporów sądowych i lepiej chronić interesy obu stron stosunku pracy. Zachęcamy wszystkich pracodawców do śledzenia naszych aktualności oraz uczestnictwa w organizowanych przez nas wydarzeniach. Razem możemy skutecznie przeciwdziałać mobbingowi i dyskryminacji w miejscu pracy.
