Prawo inwestycyjne i gospodarcze CZŁONEK ZARZĄDU W POLSCE – POWOŁANIE, REPREZENTACJA, ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Zarząd jest podstawowym organem prowadzącym sprawy spółki kapitałowej – zarówno spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółki akcyjnej. Do zarządu powołuje się jedną lub więcej osób fizycznych, posiadających pełną zdolność do czynności prawnych.

Kto powołuje członka zarządu?

• w spółce z o.o. – zasadniczo wspólnicy w uchwale zgromadzenia wspólników, chyba że umowa spółki przewiduje inne rozwiązanie (np. powołanie przez radę nadzorczą),

• w spółce akcyjnej – co do zasady rada nadzorcza, chyba że statut spółki stanowi inaczej.

Kadencja członka zarządu w spółce akcyjnej wynosi zasadniczo 5 lat. W spółce z o.o. kadencja trwa z założenia rok, choć umowa spółki może regulować tę kwestię inaczej.

Powołanie do zarządu nie jest równoznaczne z zatrudnieniem – konieczne jest rozstrzygnięcie, czy członek zarządu będzie pełnić funkcję wyłącznie na podstawie aktu powołania, czy też w oparciu o dodatkową umowę (np. kontrakt menedżerski, umowę o pracę).

Reprezentacja spółki przez zarząd

Zarząd spółki prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. Zasady reprezentacji zależą od liczby członków zarządu:

• przy zarządzie jednoosobowym – spółkę reprezentuje samodzielnie jedyny członek zarządu,

• przy zarządzie wieloosobowym – sposób reprezentacji określa umowa spółki/statut; najczęściej wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo członka zarządu łącznie z prokurentem.

Warto podkreślić, że sposób reprezentacji ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) ma charakter wiążący wobec osób trzecich. Zmiana zasad reprezentacji wymaga nie tylko odpowiedniej uchwały, lecz także zgłoszenia i wpisu w KRS.

Odpowiedzialność członka zarządu

Pełnienie funkcji w zarządzie wiąże się z szeroką odpowiedzialnością – zarówno wobec spółki, jak i wobec wierzycieli czy organów państwowych:

• odpowiedzialność wobec spółki – członkowie zarządu odpowiadają za szkodę wyrządzoną spółce działaniem sprzecznym z prawem lub umową/statutem, chyba że nie ponoszą winy; zasady te dotyczą zarówno sp. z o.o. jak i spółki akcyjnej,

• odpowiedzialność wobec wierzycieli – szczególnie istotna jest odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o.; jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności całym swoim majątkiem. Członek zarządu może się uwolnić od tej odpowiedzialności, jeśli wykaże m.in., że w odpowiednim czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki,

• odpowiedzialność publicznoprawna – członkowie zarządu odpowiadają także za zobowiązania podatkowe spółki – na zasadach przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Możliwa jest również odpowiedzialność za składki na ubezpieczenia społeczne (ZUS),

• odpowiedzialność karna i karno-skarbowa – w określonych przypadkach członkowie zarządu mogą odpowiadać także na gruncie prawa karnego i karno-skarbowego – np. za naruszenia w zakresie rachunkowości.

Podsumowanie

Członek zarządu w Polsce pełni kluczową rolę w funkcjonowaniu spółki kapitałowej – odpowiada nie tylko za prowadzenie jej spraw i reprezentację, lecz także ponosi daleko idącą odpowiedzialność prawną. Dlatego zarówno osoby powoływane do zarządu, jak i wspólnicy lub akcjonariusze powinni mieć świadomość skutków prawnych związanych z tą funkcją. Profesjonalne wsparcie prawne pozwala ograniczyć ryzyka i zapewnić bezpieczeństwo prowadzenia biznesu.