Prawo pracy Kluczowe obowiązki pracodawcy wobec pracownic w ciąży

Do istotnych aspektów związanych z zatrudnianiem kobiet w ciąży należą:

• konieczność zapewnienia odpowiednich warunków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,
• szczególna ochrona stosunku pracy oraz
• czas pracy.

Niekiedy pracodawcy wykraczają jednak poza normy kodeksowe i oferują kobietom w ciąży dodatkowe benefity, co niewątpliwie sprzyja budowaniu przyjaznego środowiska pracy.

Czy można zatrudnić kobietę w ciąży?

Pracodawcy nierzadko zastanawiają się, czy mogą przyjąć do pracy kandydatkę w zaawansowanej ciąży – mając jednocześnie świadomość, że może być ona przez dłuższy czas nieobecna w pracy.

W tym zakresie należ mieć na względzie, że przepisy prawa nie zakazują zatrudniania kobiet w ciąży. Wręcz przeciwnie – niezatrudnienie obiektywnie najlepszej na dane stanowisko kandydatki z uwagi tylko na fakt, że jest ona w ciąży, mogłaby zostać uznane za dyskryminację. Pamiętajmy, że przepisy odnoszące się do dyskryminacji znajdują zastosowanie już na etapie rekrutacji.

Ochrona stosunku pracy

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, w okresie ciąży pracodawca nie może:

• prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy,
• wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownicą, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z ich winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.

Przedłużenie umowy o pracę do dnia porodu

Umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. W takim przypadku konieczne jest ustalenie, czy w dniu, w którym umowa o pracę na czas określony miałaby ulec rozwiązaniu, upłynęło już co najmniej 85 dni, tj. 3 miesiące księżycowe + 1 dzień od dnia poczęcia.

Powyższej regulacji nie stosuje się do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Jakich prac nie wolno powierzać kobietom w ciąży?

Kobiety w ciąży nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie lub przebieg ciąży.

Szczegóły w tym zakresie zostały zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią.

Czas pracy pracownic w ciąży

Pracownicy w ciąży nie wolno:

• zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej,
• bez zgody tej pracownicy delegować jej poza stałe miejsce pracy.

Co więcej, pracodawca jest obowiązany udzielać pracownicy w ciąży zwolnień od pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Od kiedy kobiecie w ciąży przysługują uprawnienia?

Zgodnie z Kodeksem pracy stan ciąży powinien być stwierdzony świadectwem lekarskim. Oznacza to, że pracodawca powinien uwzględnić uprawnienia dla kobiety w ciąży od momentu przedstawienia stosowanego zaświadczenia lekarskiego.

Co jednak w sytuacji, kiedy pracownica z różnych przyczyn nie przedstawia takiego zaświadczenia? Zgodnie z orzecznictwem na pracodawcy ciąży obowiązek realizowania względem kobiety w ciąży uprawnień jej przysługujących, nawet jeśli ta nie przedstawiła stosowanego świadectwa lekarskiego, a ciąża jest zauważalna. Tym samym pracodawca widząc, że kobieta jest w ciąży, powinien realizować wobec niej m.in. wyżej wymienione przywileje, nawet jeśli nie otrzymał stosowanego zaświadczenia lekarskiego.

Podsumowanie

Polski ustawodawca przyznaje kobietom w ciąży szereg uprawnień, o których realizacji powinni pamiętać pracodawcy. Jako pozytywny trend wśród pracodawców należy ocenić dodatkowe wsparcie kobiet w ciąży, w zakresie wykraczającym poza normy prawne, takie jak np. wyprawki dla dzieci.