Inwestycje w odnawialne źródła energii Inwestycje geotermalne w Polsce – nowe możliwości!

Inwestycje w projekty geotermalne w Polsce są wspierane przez różnorodne programy finansowe, ze środków krajowych będących w dyspozycji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz ze środków unijnych. Przedsięwzięcia te mają na celu dekarbonizację systemów ciepłowniczych i zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Projekty są prowadzone na terenie wielu polskich miast i gmin, które korzystają z dotacji i pożyczek, aby zrealizować inwestycje.

Szczególnie istotne dla inwestorów krajowych i zagranicznych powinny być takie aspekty jak pozytywny klimat inwestycyjny (wsparcie ze strony lokalnych i krajowych władz), potencjał geotermalny (korzystne warunki geologiczne niemal w całym kraju) oraz wsparcie finansowe w postaci cyklicznych programów finansowych ze środków krajowych oraz zagranicznych.

1. Finansowanie inwestycji geotermalnych

Zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym, istnieją mechanizmy wsparcia, które pozwalają na finansowanie lub współfinansowanie różnych etapów inwestycji geotermalnych, co jest szczególnie istotne z uwagi na koszty realizacje tego typu inwestycji.

Środki krajowe

Program „Udostępnianie Wód Termalnych w Polsce”, realizowany i nadzorowany przez NFOŚiGW, zapewnia wsparcie finansowe na prowadzenie prac poszukiwawczo-rozpoznawczych, w ramach którego NFOŚiGW dotuje takie działania w 100%. Na realizację tego programu w latach 2020-2028 zaplanowano łącznie 708 mln PLN, z czego 658 mln PLN jest przeznaczone na dotacje, a 50 mln PLN na uzupełniające pożyczki.

Nowy program „OZE – źródło ciepła dla ciepłownictwa”

Czysta energia w ciepłownictwie to cel Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW. W ramach programu „OZE – źródło ciepła dla ciepłownictwa”, uruchomionego 16 kwietnia 2024 roku, przeznaczono 2 miliardy PLN na wsparcie inwestycji dotyczących wytwarzania energii cieplnej z odnawialnych źródeł energii. Program skierowany jest do przedsiębiorców i samorządów, którzy mogą ubiegać się o wsparcie finansowe na instalację pompy ciepła, kolektorów słonecznych, systemów geotermalnych, magazynów ciepła, a także przyłączenia do sieci ciepłowniczej. Budżet programu wynosi 2 mld PLN, w tym 1,43 mld PLN na bezzwrotne formy dofinansowania oraz 0,57 mld PLN na pożyczki. Jak podaje Ministerstwo Klimatu i Środowiska Program ma na celu zmniejszenie emisji CO2 o co najmniej 387 062 Mg rocznie oraz budowę co najmniej 325 instalacji OZE o mocy cieplnej co najmniej 898 MWt.

Środki z funduszy unijnych FEnIKS

Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) 2021-2027 również stanowi istotne źródło finansowania inwestycji geotermalnych w Polsce. W ramach celu szczegółowego 2.2 Wspieranie energii odnawialnej, przeznaczono 538 mln EUR, na budowę i rozbudowę odnawialnych źródeł energii w zakresie wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła wraz z magazynami energii działającymi na potrzeby danego źródła OZE oraz przyłączeniem do sieci, w tym z infrastrukturą umożliwiającą wykorzystanie ciepła wytworzonego w skojarzeniu. Do kluczowych obszarów inwestycji należą: energia z: wody, biogazu, biometanu, geotermii, biomasy.

2. Kto może skorzystać z dofinansowania?

Z programów wsparcia finansowego mogą korzystać przede wszystkim gminy, jednostki samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Przykładem takich projektów jest długofalowe wsparcie dla samorządów na realizację odwiertów geotermalnych. W pierwszym naborze, zakończonym w 2022 r., podpisano 15 umów z samorządami. W drugim konkursie dofinansowanie otrzymało aż 28 projektów, co pokazuje rosnące zainteresowanie i potencjał inwestycyjny w tej dziedzinie.

3. Przykładowe realizacje

Prace nad realizacją projektów geotermalnych prowadzone są w wielu polskich miastach i gminach. Wśród nich znajdują się:

• Września: dotacja w kwocie blisko 11 mln PLN, w ramach programu „Udostępnianie Wód termalnych w Polsce”.

• Włocławek: dotacja w wysokości 20 mln PLN na inwestycje geotermalne.

• Kruszwica: z dofinansowaniem wynoszącym ponad 25 mln PLN.

• Barlinek: ponad 10 mln PLN na swoje projekty.

• Police: ponad 18 mln PLN na realizację odwiertu geotermalnego.

• Kalisz: rozpoczęcie prac nad odwiertem geotermalnym przy lokalnym aquaparku, z dotacją blisko 15 mln PLN.

• Kazimierz Biskupi: gmina otrzymała niemal 16 mln PLN na odwiert geotermalny o głębokości ponad 2,6 km.

Miasto Łodź, Veolia Energia Polska oraz Veolia Energia Łódź wraz z duńską firmą #Innargi podpisały niedawno list intencyjny, który jest pierwszym etapem realizacji w Łodzi inwestycji polegającej na budowie instalacji geotermalnej o mocy nawet 200 MW. Celem projektu jest zapewnienie ciepła geotermalnego, które zasili zarządzaną przez Veolię Energię Łódź sieć ciepłowniczą. Przypomnijmy, że podobny list intencyjny firma Innargi podpisała już z Veolia Energia Polska oraz Veolia Energia Poznań, w celu realizacji projektu geotermalnego w Poznaniu o mocy 100 MW.

4. PrzysPLNość geotermii w Polsce

Inwestycje geotermalne są strategicznym krokiem w stronę zielonej transformacji energetycznej w Polsce. Temperatura wód geotermalnych w Polsce może sięgać nawet do 150 stopni Celsjusza na głębokości 7 km, co daje ogromny potencjał do produkcji ciepła, a także, teoretycznie, energii elektrycznej. Najbardziej znane przedsięwzięcie to odwiert w Szaflarach, który ma zasięg aż 7 km, a jego koszt wynosi około 132 mln PLN, w całości finansowany przez NFOŚiGW.

5. Wyzwania

Mimo ogromnego potencjału geotermii jako odnawialnego żródła energii, , jej rozwój napotyka na różne wyzwania. Problemy techniczne, takie jak niska chłonność otworów zatłaczających czy korozja instalacji, mogą prowadzić do opóźnień w realizacji projektów i zwiększenia kosztów inwestycji. Ponadto, koszt wykonania odwiertów jest bardzo wysoki, sięgając nawet 20 tys. PLN za metr głębokości.

Podsumowanie:

Inwestycje geotermalne w Polsce mają na celu dekarbonizację systemów ciepłowniczych i zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Projekty te są wspierane przez różnorodne programy finansowe, ze środków krajowych oraz europejskich.

Kancelaria VON ZANTHIER & DACHOWSKI posiada doświadczenie w doradztwie prawnym w zakresie realizacji takich inwestycji i wspiera klientów w procesie uzyskiwania dofinansowania oraz realizacji projektów geotermalnych. Pomagamy inwestorom w budowaniu sieci kontaktów z lokalnymi władzami oraz przedsiębiorstwami ciepłowniczymi, wspieramy proces koncesyjny oraz wykonawczy, a także pomagamy (z udziałem ekspertów) w opracowaniu odpowiednich modeli biznesowych