Prawo inwestycyjne i gospodarcze Uważaj na przedawnienie – z końcem grudnia 2024 r. przedawniają się faktury z 2022 r.
Zaległości przedsiębiorców według KRD
Według danych Krajowego Rejestru Długów (KRD) Biura Informacji Gospodarczej, polscy przedsiębiorcy mają wobec swoich kontrahentów ponad 9 miliardów złotych zaległości (Badanie „Przeterminowanie faktur w polskich przedsiębiorstwach” zostało przeprowadzone przez TGM Research w I kwartale 2023 r.) Tysiące firm boryka się z problemem nieuregulowanych płatności, co wpływa negatywnie na płynność finansową i rozwój biznesu. Ignorowanie tych zaległości może w końcu doprowadzić do przedawnienia roszczeń. Często zbyt długo zwlekamy z podjęciem działań wobec nierzetelnych kontrahentów, licząc na ich dobrą wolę. Tymczasem czas działa na naszą niekorzyść.
Przedawnienie faktur – co to w ogóle znaczy?
Przedawnienie oznacza, że jeśli nie dopilnujesz, aby Twój kontrahent Ci zapłacił, to po upływie określonego czasu Twoje szanse na odzyskanie należności maleją niemal do zera. Po upływie terminu przedawnienia, dług nadal istnieje, ale Twój dłużnik może skutecznie uchylić się od zapłaty, powołując się właśnie na przedawnienie.
Kiedy przedawniają się faktury?
Co do zasady roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem 3 lat.
Przepisy mogą jednak przewidywać krótsze terminy, np.: roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności gospodarczej sprzedawcy (np. między przedsiębiorcami) przedawniają się po 2 latach.
Ogólna zasada mówi o tym, że jeśli termin przedawnienia wynosi co najmniej 2 lata, to przedawnienie następuje z końcem roku kalendarzowego.
Oznacza to, że wiele faktur z 2022 roku przedawni się 31 grudnia 2024 roku.
Przykład:
Firma „ABC Sp. z o.o.” w marcu 2022 r. dostarczyła towary firmie „DEF S.A.” z terminem płatności do kwietnia 2022 r. „DEF S.A.” nie uregulowała należności w terminie, a „ABC Sp. z o.o.” nie podjęła żadnych działań, licząc na to, że kontrahent wkrótce zapłaci. Jeśli do 31.12.2024 r. nie zostaną podjęte odpowiednie kroki, roszczenie ulegnie przedawnieniu, a firma „ABC Sp. z o.o.” w praktyce straci możliwość skutecznego dochodzenia swoich należności.
Co przerywa bieg terminu przedawnienia?
Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że termin przedawnienia zaczyna biec na nowo od początku. Do czynności przerywających bieg przedawnienia należą:
- wniesienie pozwu do sądu;
- uznanie długu przez dłużnika – np. poprzez podpisanie ugody sądowej lub pozasądowej, w której dłużnika uznaje swój dług;
- wszczęcie postępowania egzekucyjnego;
- zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.
Uwaga: Do 06.2022 r. złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej przed sądem (także wszczęcie mediacji) przerywało bieg terminu przedawnienia. Teraz, taki wniosek jedynie zawiesza bieg terminu przedawnienia, na czas trwania tego postępowania. Oznacza to, że termin ulega wstrzymaniu na okres trwania postępowania pojednawczego, w praktyce - na kilka miesięcy. Okres ten nie jest wliczany do terminu przedawnienia.
Co nie przerywa biegu terminu przedawnienia?
- wezwanie do zapłaty – wysyłanie ponagleń, e-maili czy telefoniczne upomnienia wpływają na przedawnienie Twoich należności;
- negocjacje z dłużnikiem – same rozmowy o spłacie długu nie zatrzymują upływu przedawnienia.
Przedawnienie odsetek – nie zapomnij o nich
Odsetki od niezapłaconych faktur przedawniają się co do zasady wraz z kwotą z faktury. Jeśli jednak dłużnik uregulował należność główną, a pozostały do zapłaty same odsetki, to przedawniają się one po trzech latach jako roszczenia okresowe.
Dłużnik może zrzec się zarzutu przedawnienia, ale…
Jak już wyżej wskazaliśmy, przedawnienie roszczenia oznacza, że po upływie określonego czasu wierzyciel traci możliwość skutecznego dochodzenia należności na drodze sądowej, na skutek podniesienia przez dłużnika zarzutu przedawnienia.
Jednak samo zobowiązanie nadal istnieje. Dłużnik może zatem zrzec się zarzutu przedawnienia i dobrowolnie uregulować przedawniony dług w dowolnym momencie.
Takie sytuacje są niezwykle rzadkie i nie można na nich polegać w planowaniu odzyskiwania długów. Dłużnicy wręcz czekają na upływ tych terminów. Dlatego ważne jest działanie przed upływem terminu przedawnienia.
Pamiętaj! Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia może nastąpić dopiero po upływie terminu przedawnienia, czyli wówczas, kiedy dłużnik mógłby taki zarzut podnieść. Wcześniejsze zrzeczenie się zarzutu przedawnienia będzie nieskuteczne. Tym samym zastrzeżenie już w treści umowy, że dłużnik zrzeka się zarzutu przedawnienia nie ma znaczenia.
Cierpliwość nie popłaca – działaj już teraz
Zbyt długie zwlekanie z podjęciem działań wobec nierzetelnych kontrahentów może skutkować utratą możliwości dochodzenia swoich należności.
Przedawnienie roszczeń oznacza, że mimo istnienia długu, nie będziesz mógł skutecznie wyegzekwować swoich pieniędzy. Dłużnicy nie pozostają bierni w oczekiwaniu na przedawnienie swoich długów – w międzyczasie wyzbywają się majątku, zakładają nowe firmy, czy ogłaszają upadłość. Dlatego nie warto czekać – już dziś sprawdź, czy masz niezapłacone faktury z 2022 r. i działaj.
Podsumowanie: Jakie kroki podjąć, aby odzyskać swoje pieniądze
- Sporządź listę zaległych należności– przeanalizuj swoje dokumenty rachunkowe i zidentyfikuj niezapłacone faktury z 2022 roku;
- Przypomnij dłużnikowi, że zalega z płatnością – być może uda się odzyskać należność bez konieczności rozpoczynania procesu;
- Rozważ złożenie pozwu przed końcem 2024 r. – pamiętaj, że wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia;
- Rozważ skorzystanie z pomocy prawnika – jeśli nie czujesz się na siłach zająć się tym tematem samodzielnie lub sprawa nie jest jednoznaczna, prawnik może pomóc Ci rozwiać Twoje wątpliwości i wybrać najskuteczniejszy sposób działania.
