Inwestycje w odnawialne źródła energii NIERYNKOWE REDYSPONOWANIE – MECHANIZM STABILIZACJI CZY POLE DO NADUŻYĆ?
Charakterystyka redysponowania energii
Nierynkowe redysponowanie to interwencja operatora systemu przesyłowego – w Polsce Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. (PSE) – polegająca na zmianie harmonogramów pracy jednostek wytwórczych poza mechanizmami rynku energii, w celu zapewnienia bezpieczeństwa pracy systemu elektroenergetycznego. Mówiąc prościej: PSE nakazuje wytwórcom np. ograniczenie produkcji energii, nie dlatego, że taka jest sytuacja rynkowa, ale dlatego, że sieć elektroenergetyczna nie jest w stanie bezpiecznie przyjąć tej energii.
W praktyce jednak, takie działania często są przeprowadzane bez jasno określonych kryteriów, które gwarantowałyby równouprawnienie producentów energii i brak dyskryminacji.
Sytuacja prawna
Podstawy prawne stosowania wyłączeń instalacji OZE budzą poważne zastrzeżenia.
W polskim systemie prawnym jednostki wytwórcze nie mają realnej możliwości negocjowania warunków dotyczących niezawodności dostaw energii – odpowiednie klauzule są narzucane z góry w umowach przyłączeniowych. Taka konstrukcja stoi w sprzeczności z intencją unijnych regulacji, które zakładają dobrowolność takich zapisów. W efekcie wytwórcy energii z OZE tracą prawo do rekompensat za przymusowe ograniczenia pracy swoich instalacji.
Dodatkowo kontrowersje wywołuje sposób doboru jednostek podlegających ograniczeniom – szczególnie widoczne jest to w przypadku dużych farm fotowoltaicznych, które znacznie częściej niż inne są obejmowane redysponowaniem.
Wskazuje się, że możliwe są stosunkowo proste i niskokosztowe zmiany, które mogłyby poprawić sytuację wytwórców energii odnawialnej. Przede wszystkim potrzebna jest zmiana przepisów uniemożliwiających zagwarantowanie w umowach przyłączeniowych pewnego poziomu niezawodności dostaw – obecnie brak takich zapisów obciąża głównie producentów energii z wiatru i słońca, których instalacje są najczęściej wyłączane.
Równie istotne jest uproszczenie procedur i sposobu wyliczania rekompensat, obecne mechanizmy są złożone i często nieprzejrzyste.
Możliwości dochodzenia odszkodowania
W każdej indywidualnej sytuacji producenta energii warto rozważyć działania prawne, umożliwiające naprawienie szkody w sposób jak najpełniejszy.
W przypadku redysponowania warto zatem sprawdzić między innymi:
• czy wyłączenie elektrowni było w danym przypadku konieczne: zgodnie z prawem UE redysponowanie może być stosowane tylko w ściśle określonych warunkach, jako środek ostateczny i proporcjonalny. W praktyce jednak stało się to niemal rutynowym narzędziem zarządzania siecią.
• czy poszanowano zasadę niedyskryminacji: instalacje fotowoltaiczne są ograniczane wielokrotnie częściej niż źródła wiatrowe, co rodzi pytania o transparentność i obiektywność stosowanych kryteriów;
• czy PSE prawidłowo wyliczyła wysokość rekompensaty (zgodnie z prawem UE);
• czy wytwórca dobrowolnie podpisał umowę przyłączeniową niegwarantującą stałych dostaw.
Negatywna odpowiedź na choćby jedno z tych pytań powinna skłaniać do przeanalizowania możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
Podsumowanie
Celem skutecznego sprostania wyzwaniom związanym z nierynkowym redysponowaniem energii, jej producenci muszą zrozumieć sytuację prawną i aktywnie dążyć do obrony swoich interesów. Polsce.
Opisane wyżej problemy składają się na obraz sytuacji, w której koszty nierynkowego redysponowania są przerzucane wyłącznie na wytwórców energii z OZE. Coraz więcej wskazuje na to, że istnieją podstawy prawne do dochodzenia odszkodowań za bezzasadne wyłączenia. To nie tylko kwestia indywidualnych roszczeń – ale również element większej zmiany, która powinna prowadzić do pełniejszego uwzględnienia interesów uczestników rynku energii.
