Prawo pracy i HR PIP z uprawnieniami do ustalania stosunku pracy? Projekt ustawy, który warto śledzić – przepisy mogą wejść w życie już od stycznia

Trwają prace nad projektem ustawy, zgodnie z którym Państwowa Inspekcja Pracy ma zyskać nowe, bardzo szerokie kompetencje – w tym możliwość samodzielnego ustalania istnienia stosunku pracy. Według założeń zmiany miałyby obowiązywać już od stycznia przyszłego roku.

Co zakłada projekt?

Zgodnie z propozycją, inspektor PIP – po przeprowadzeniu kontroli – będzie mógł:

• wydać polecenie do wykonania w terminie 14 dni,
• skierować pozew do sądu pracy, lub
• ❗ wydać decyzję administracyjną ustalającą stosunek pracy, która natychmiast wywoła skutki prawne.

To właśnie ta ostatnia kompetencja jest oceniana jako najbardziej rewolucyjna. Decyzja będzie obowiązywać od chwili doręczenia, nawet jeśli pracodawca wniesie odwołanie.

Natychmiastowe skutki dla pracodawcy

Po doręczeniu decyzji pracodawca będzie zobowiązany traktować osobę jako pracownika, w tym:

• zgłosić ją do ZUS,
• prowadzić akta osobowe,
• naliczać urlopy i wynagrodzenia,
• stosować wszystkie obowiązki wynikające z prawa pracy.

Co istotne, odwołanie będzie można złożyć dopiero później – ale obowiązki powstaną od razu, niezależnie od wyniku przyszłego postępowania.

Odszkodowanie od Skarbu Państwa? W praktyce – trudne do uzyskania

Pracodawca będzie mógł dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania za niezgodną z prawem decyzję PIP. Jednak:

• przepisy nie przewidują pełnej rekompensaty,
• wykazanie wysokości szkody będzie skomplikowane,
• postępowania odszkodowawcze mogą trwać wiele lat.

Dlatego w praktyce możliwość uzyskania realnego odszkodowania jest ograniczona.

Jak przygotować organizację? Kluczowe rekomendacje.

W obliczu nadchodzących zmian warto już teraz:

1. Monitorować przebieg prac legislacyjnych

Projekt może zostać zmodyfikowany, ale kierunek zmian jest jednoznaczny. Będziemy na bieżąco informować o postępach.

2. Przeanalizować umowy B2B i umowy cywilnoprawne (zlecenia)

Zwłaszcza pod kątem ryzyka ich reklasyfikacji na stosunek pracy.

3. Zidentyfikować obszary ryzyka

Jeżeli w organizacji funkcjonują modele współpracy, które mogą być zakwestionowane przez PIP, warto już teraz:

• sprawdzić newralgiczne zapisy,
• uporządkować dokumentację,
• przygotować procesy na wypadek kontroli.

4. Wdrożyć procedurę na wypadek kontroli PIP

W tym zasady komunikacji, kompletowania dokumentów i postępowania z inspektorem.

5. Rozważyć audyt compliance

Pozwoli on ustalić, czy obowiązujące modele współpracy są zgodne z przepisami i czy istnieją obszary wymagające korekty.